Kujdes i Dedikuar

Shëndetësor

Staf i Kualifikuar

Ndërkombëtar

Teknologji bashkëkohore

Në Shqipëri

Rr. Ali Demi tek ish kombinati Poligrafik

Ankthi Social – Shkaqet, Simptomat Dhe Trajtimi

Tabela e kontentit

Ankthi social, i njohur gjithashtu si çrregullimi i ankthit social, është një gjendje psikologjike e karakterizuar nga një frikë e fortë dhe e vazhdueshme nga situatat sociale ose performuese ku një person mund të ndihet i gjykuar, në qendër të vëmendjes ose i turpëruar. Kjo frikë mund të të ndikojë ndjeshëm në jetën e përditshme të individit, duke ndikuar në marrëdhëniet personale, shkollën, punën dhe aktivitetet e tjera sociale. 

Shkaqet e ankthit social mund të jenë komplekse dhe shpesh përfshijnë një kombinim të faktorëve gjenetikë, biologjikë dhe mjedisorë. Simptomat variojnë nga ndjenja e frikës dhe shqetësimit deri tek simptomat fizike si djersitja, dridhja dhe rrahjet e shpejta të zemrës. 

Trajtimi për ankthin social përfshin qasje të ndryshme, përfshirë terapinë e njohjes dhe sjelljes (CBT), medikamentet dhe teknikat e relaksimit, të cilat kanë treguar efektivitet në menaxhimin dhe reduktimin e simptomave. Ky artikull do të shqyrtojë në detaje shkaqet, simptomat dhe opsionet e trajtimit për ankthin social, duke ofruar një udhëzues të plotë për të kuptuar dhe menaxhuar këtë gjendje.

Shkaqet E Ankthit Social

Ankthi social është një çrregullim kompleks dhe multifaktorial, që mund të rezultojë nga një ndërveprim i faktorëve gjenetikë, biologjikë dhe mjedisorë. Kuptimi i shkaqeve të ankthit social është thelbësor për të zhvilluar qasje efektive për trajtimin dhe menaxhimin e duhur.

Faktorët Gjenetikë

Studimet tregojnë se ka një komponent të fuqishëm gjenetik në zhvillimin e ankthit social. Personat me një histori familjare të çrregullimeve të ankthit janë më të prirur të zhvillojnë këtë gjendje në krahasim me të tjerët. Kjo ndodh sepse gjenet mund të ndikojnë në mënyrën se si truri trajton frikën dhe stresin, duke rritur gjasat për zhvillimin e ankthit.

Faktorët Biologjikë

Faktorët biologjikë përfshijnë ndryshime në funksionimin e trurit dhe neurotransmetuesit. Një balancë e çrregullt e kimikateve në tru, si serotonina dhe dopamina, mund të kontribuojë në zhvillimin e ankthit social. Tek personat me ankth social, sistemi limbik, pjesa e trurit që menaxhon emocionet dhe reagimet ndaj stresit, mund të jetë hiperaktiv.

Faktorët Mjedisorë Dhe Socialë

Përvojat mjedisore dhe sociale gjatë fëmijërisë dhe adoleshencës mund të luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e ankthit social. Disa faktorë të tillë përfshijnë:

  • Përvojat Negative Sociale, të tilla si bullizmi, ngacmimi, ose përqeshja, mund të rrisin rrezikun për zhvillimin e ankthit social.
  • Prindërimi dhe Mjedisi Familjar: Një stil prindërimi mbikëqyrës ose tepër protektiv, ose një ambient familjar me konflikte të larta dhe pa mbështetje emocionale, mund të kontribuojë në zhvillimin e ankthit social.
  • Ngjarjet Traumatike: Ngjarjet traumatike si humbja e një prindi, abuzimi fizik ose emocional, ose përjetimi i situatave të turpshme në publik, mund të jenë shkaqe të ankthit social.
  • Presioni Social dhe Kulturor: Presioni për t’u përshtatur me standardet sociale dhe kulturore mund të shkaktojë ndjenja të ankthit dhe frikës nga gjykimi.

Ndikimi I Faktorëve Të Ndryshëm

Është e rëndësishme të kuptohet se shkaqet e ankthit social janë shpesh të ndërlidhura dhe se një ndërveprim kompleks ndërmjet faktorëve gjenetikë, biologjikë dhe mjedisorë mund të rrisë rrezikun e zhvillimit të kësaj gjendjeje. Prandaj, qasja ndaj trajtimit dhe menaxhimit të ankthit social duhet të jetë gjithashtu multifaktoriale, duke marrë parasysh të gjithë këta faktorë për të ndihmuar individin të menaxhojë dhe të kapërcejë këtë gjendje.

Simptomat E Ankthit Social

Ankthi social shfaqet përmes një sërë simptomash që ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme të individit. Simptomat emocionale dhe kognitive përfshijnë një frikë të madhe dhe të vazhdueshme nga situatat sociale dhe performuese, ku individi shqetësohet se mund të gjykohet negativisht ose të turpërohet. Kjo frikë e tepruar shpesh çon në shmangien e situatave sociale, ku personi përpiqet të evitojë çdo aktivitet që mund të shkaktojë siklet ose turp. Për shembull, individët mund të shmangin daljet me miqtë, pjesëmarrjen në takime ose mbajtjen e fjalimeve publike.

Vetëdija e tepërt për çdo veprim, lëvizje ose fjalë gjatë ndërveprimeve sociale është gjithashtu një simptomë kryesore, ku personi ndien sikur është nën vëzhgim të vazhdueshëm dhe gjykim nga të tjerët. Kjo mund të çojë në ndjenja të forta të turpit dhe sikletit, dhe mendime të përsëritura për dështimet ose gabimet e kaluara në situatat sociale.

Simptomat fizike të ankthit social janë po aq të rëndësishme dhe përfshijnë rrahje të shpejta dhe të forta të zemrës (të njohura si takikardi), djersitje të tepërt, veçanërisht në duar, këmbë ose nën sqetull, dridhje të trupit ose zërit gjatë të folurit ose ndërveprimeve sociale, dhe vështirësi në frymëmarrje ose marramendje gjatë situatave sociale. 

Tensioni muskulor dhe ndjenja e ngurtësimit në trup janë gjithashtu të zakonshme, duke e bërë individin të ndiejë një tendosje të vazhdueshme. Probleme me tretjen, si të përziera, dhimbje stomaku ose diarre, mund të shfaqen gjithashtu përpara ose gjatë situatave sociale, duke shtuar ndjesinë e pakëndshme dhe sikletin.

Ndikimi i ankthit social në jetën e përditshme është i madh dhe mund të çojë në izolim social, ku individët shmangin ndërveprimet shoqërore për të evituar frikën dhe sikletin e shkaktuar nga këto situata. Kjo shmangie mund të çojë në vetmi dhe depresion, duke ndikuar negativisht në mirëqenien emocionale dhe psikologjike të individit. 

Performanca akademike dhe profesionale gjithashtu mund të ndikohet për shkak të frikës nga prezantimet publike ose ndërveprimet me kolegët dhe klientët, duke e bërë të vështirë për individët të performojnë mirë në shkollë ose në punë. Marrëdhëniet personale mund të dëmtohen gjithashtu, pasi frika nga gjykimi dhe turpi pengon krijimin dhe mbajtjen e marrëdhënieve të shëndetshme me të tjerët, duke çuar në vështirësi në krijimin e miqësive të reja dhe marrëdhënieve romantike.

Identifikimi i këtyre simptomave është hapi i parë drejt kërkimit të ndihmës dhe trajtimit efektiv për ankthin social. Me trajtimin e duhur, shumica e individëve mund të mësojnë të menaxhojnë dhe të zvogëlojnë simptomat e ankthit social, duke përmirësuar ndjeshëm cilësinë e jetës së tyre dhe duke i mundësuar atyre të angazhohen në aktivitetet shoqërore dhe profesionale pa frikë dhe siklet. Trajtimi mund të përfshijë terapinë e njohjes dhe sjelljes (CBT), medikamente dhe teknika të relaksimit, të cilat kanë treguar efektivitet në menaxhimin e simptomave dhe përmirësimin e funksionimit të përditshëm.

Diagnostikimi I Ankthit Social

Diagnostikimi i ankthit social përfshin një proces të hollësishëm vlerësimi nga një profesionist i shëndetit mendor për të përcaktuar praninë dhe shkallën e kësaj gjendjeje. Kjo përfshin marrjen e një historie të plotë mjekësore, kryerjen e një ekzaminimi fizik dhe përdorimin e testeve dhe vlerësimeve psikologjike për të identifikuar simptomat dhe ndikimin e tyre në jetën e individit.

Historia Mjekësore Dhe Ekzaminimi Fizik

Procesi i diagnostikimit fillon me mbledhjen e një historie të detajuar mjekësore dhe personale të individit. Profesionisti i shëndetit mendor do të pyesë për simptomat e përjetuara, kohëzgjatjen dhe intensitetin e tyre, si dhe për ndonjë faktor që mund të shkaktojë ose përkeqësojë simptomat. Historia familjare e çrregullimeve të ankthit dhe sëmundjeve të tjera mendore mund të jetë gjithashtu një tregues i rëndësishëm. Një ekzaminim fizik mund të kryhet për të përjashtuar kushtet e tjera mjekësore që mund të shkaktojnë simptoma të ngjashme, si problemet e tiroides ose çrregullimet kardiovaskulare.

Kriteret Diagnostike

Për të diagnostikuar ankthin social, profesionisti i shëndetit mendor përdor kriteret e përcaktuara nga Manuali Diagnostik dhe Statistikor i Çrregullimeve Mendore (DSM-5). Sipas DSM-5, disa nga kriteret kryesore përfshijnë:

  1. Frikë ose ankth i theksuar në një ose më shumë situata sociale ku individi mund të jetë nën vëzhgim nga të tjerët. Këto situata mund të përfshijnë ndërveprimet sociale (p.sh., bisedat, takimet) ose situatat performuese (p.sh., të folurit në publik).
  2. Frika se do të ndodh ndonjë situatë poshtëruese ose e turpshme, ose se simptomat e ankthit do të duken dhe do të gjykohen negativisht nga të tjerët.
  3. Situatat sociale pothuajse gjithmonë shkaktojnë frikë ose ankth të menjëhershëm. Tek fëmijët, frika dhe ankthi mund të shfaqen si të qara, tërheqje ose frikë për të folur në situata sociale.
  4. Situatat sociale shmangen ose përballohen me ankth dhe frikë të fortë.
  5. Frika ose ankthi janë të tepruara krahasuar me kërcënimin real të situatës sociale.
  6. Frika, ankthi ose shmangia janë të vazhdueshme dhe zgjasin tipikisht për gjashtë muaj ose më shumë.
  7. Frika, ankthi ose shmangia shkaktojnë shqetësim klinikisht të rëndësishëm ose pengesë në funksionimin social, profesional, ose në fusha të tjera të rëndësishme të jetës.

Testet Dhe Vlerësimet Psikologjike

Përveç historisë mjekësore dhe kriterit diagnostik, profesionisti i shëndetit mendor mund të përdorë teste dhe vlerësime psikologjike për të ndihmuar në diagnostikimin e ankthit social. Këto mund të përfshijnë:

  1. Pyetësorë të Vetëvlerësimit: Pyetësorë si shkalla e Ankthit Social të Lieboëitz (LSAS) dhe Inventari i Frikës Sociale dhe Ankthit (SPAI) mund të përdoren për të vlerësuar nivelin dhe ndikimin e ankthit social.
  2. Intervista Klinike të Strukturuara: Një intervistë klinike e strukturuar mund të përdoret për të mbledhur informacion të detajuar mbi simptomat dhe ndikimin e tyre në jetën e individit.
  3. Vëzhgime Klinike: Në disa raste, profesionisti i shëndetit mendor mund të vëzhgojë individin në situata sociale për të vlerësuar reagimet dhe sjelljet.

Konfirmimi I Diagnozës

Kombinimi i informacionit që psikologu ose psikiatri do të marr nga historia mjekësore, ekzaminimi fizik, testet dhe vlerësimet psikologjike ndihmon në konfirmimin e diagnozës së ankthit social. Një diagnozë e saktë dhe e hershme është shumë e rëndësishme për të zhvilluar një plan trajtimi efektiv dhe për të ndihmuar individin të menaxhojë dhe të përmirësojë simptomat e ankthit social. Trajtimi i hershëm dhe ndërhyrjet e duhura mund të bëjnë një ndryshim të madh në jetën e personit, duke e lejuar atë të angazhohet plotësisht në aktivitetet sociale dhe profesionale.

Trajtimi I Ankthit Social

Trajtimi i ankthit social përfshin një qasje të shumëfishtë që synon të ndihmojë individët të menaxhojnë dhe të reduktojnë simptomat e tyre, duke përmirësuar ndjeshëm cilësinë e jetës së tyre. Zgjedhja e trajtimit varet nga shkalla e ankthit social dhe nevojat specifike të individit. Trajtimi efektiv zakonisht përfshin një kombinim të terapive psikologjike, medikamenteve dhe teknikave të vetë-menaxhimit.

Terapia E Njohjes Dhe E Sjelljes (CBT)

Terapia e njohjes dhe e sjelljes  (CBT) është një nga trajtimet më efektive për ankthin social. CBT ndihmon individët të identifikojnë dhe të ndryshojnë mendimet dhe sjelljet negative që shkaktojnë ose përkeqësojnë ankthin social. Terapia përfshin:

  • Ristrukturimi Kognitiv: Kjo teknikë ndihmon individët të sfidojnë dhe të ndryshojnë mendimet e gabuara dhe të frikësuara për situatat sociale. Për shembull, në vend që të mendojnë se do të gjykohen ashpër nga të tjerët, ata mësojnë të zhvillojnë mendime më realiste dhe pozitive.
  • Ekspozimi Gradual: Individët praktikojnë ekspozimin e vazhdueshëm dhe gradual ndaj situatave që shkaktojnë ankth. Kjo ndihmon në reduktimin e frikës dhe ndërtimin e vetëbesimit në situatat sociale.
  • Teknikat e Relaksimit: Këto përfshijnë teknikat e frymëmarrjes së thellë dhe relaksimin progresiv të muskujve për të ndihmuar në menaxhimin e simptomave fizike të ankthit.

Medikamentet

Medikamentet mund të jenë të dobishme për individët me ankth social të rëndë ose për ata që nuk kanë përfituar nga terapia psikologjike. Disa nga medikamentet e përdorura përfshijnë:

  • Inhibitorët Selektivë të Rithithjes së Serotoninës (SSRI): SSRI-të, si sertralina dhe fluoksetina, janë shpesh medikamentet e para të zgjedhjes për trajtimin e ankthit social. Ato ndihmojnë në rregullimin e niveleve të serotoninës në tru, duke reduktuar simptomat e ankthit.
  • Inhibitorët e Rithithjes së Serotoninës dhe Noradrenalinës (SNRI): SNRI-të, si venlafaksina, janë gjithashtu të efektshme në trajtimin e ankthit social.
  • Benzodiazepinat: Këto medikamente mund të përdoren për të menaxhuar simptomat akute të ankthit, por përdorimi i tyre afatgjatë duhet të shmanget për shkak të rrezikut të varësisë.
  • Beta-bllokuesit: Këto medikamente mund të përdoren për të kontrolluar simptomat fizike të ankthit, si rrahjet e shpejta të zemrës dhe dridhjet, veçanërisht në situatat e paraqitjeve publike.

Teknikat E Vetë-Menaxhimit Dhe Ndryshimet Në Stilin E Jetës

Përveç terapisë dhe medikamenteve, individët mund të përfitojnë nga teknikat e vetë-menaxhimit dhe ndryshimet në stilin e jetës për të menaxhuar ankthin social. Këtu përfshihet:

  • Ushtrimet Fizike: Aktivitetet fizike të rregullta ndihmojnë në reduktimin e stresit dhe ankthit. Ushtrimet aerobike, yoga dhe meditimi janë veçanërisht të dobishme.
  • Suporti Social: Angazhimi me miqtë dhe familjen, dhe pjesëmarrja në grupet e suportit mund të ndihmojnë në ndërtimin e një rrjeti mbështetës dhe në ndarjen e përvojave me të tjerët që përballen me të njëjtat sfida.
  • Teknikat e Relaksimit: Praktikimi i teknikave të relaksimit, si frymëmarrja e thellë, meditimi dhe relaksimi progresiv i muskujve, ndihmon në menaxhimin e simptomave fizike të ankthit.
  • Planifikimi dhe Përgatitja: Përgatitja për situatat sociale duke planifikuar dhe praktikuar paraprakisht mund të ndihmojë në reduktimin e ankthit. Për shembull, individët mund të praktikojnë biseda ose prezantime para pasqyrës ose me një mik.

Keni të njëjtat shqetësime?

Kontaktoni Spitalin CONTINENTAL në një nga format e kontaktit

Tabela e kontentit

Shperndaj:

Poste te tjera

Shkaqet E Lindjes Së Parakohshme

Lindja e parakohshme është një problem i rëndësishëm shëndetësor që ndikon miliona foshnja dhe familje në të gjithë botën. Ajo ndodh kur një foshnje lind

NA KONTAKTONI

Kontakto

Telefononi ne numrat tane te kontaktit +355 69 700 4000  / +355 69 700 1000 ose plotesoni formen dhe merrni pergjigje profesionale ne nje kohe te shkurter

Duke shtypur butonin "Dergo" une pranoj qe nje nga specialistet e Spital Kontanental do te me kontaktoj ne nje nga format e kontaktit te lena nga une ne lidhje me problematiken e kerkuar.

Kontakto

Duke shtypur butonin "Dergo" une pranoj qe nje nga specialistet e Spital Kontanental do te me kontaktoj ne nje nga format e kontaktit te lena nga une ne lidhje me problematiken e kerkuar.